Tak było...

Styczeń 1920 roku. Rady Delegatów Robotniczych dawno już rozbite, podstawowa praca ze stowarzyszeń oświatowych i związków, wskutek terroru piłsudczyzny sprzymierzonej z „rycerstwem” Dowbora, schodzi w podziemie podobnie jak praca partyjna. Mocny prąd rewolucyjny rozbija się o militarną tamę reakcji polskiej, wspomaganej przez imperialistów angielsko-francuskich i ich lokai – prawicowych socjalistów. Obszarnicy polscy, wydziedziczeni na Ukrainie i Białorusi, poobsiadali hurmem urzędy w Polsce i zamienili je na reduty walki z polską klasą robotniczą i Związkiem Radzieckim. Chłopów zneutralizowano obietnicą „reformy rolnej w majestacie prawa”. Odbierano robotnikom resztki zakonspirowanej broni i starano się ich rozbrajać ideowo. To się nie udało. Broń Marksa-Lenina-Stalina umożliwiła w końcu zwycięstwo i nad polską reakcją. Że się tak stało – jest zasługą Komunistycznej Partii Polski, która ani na chwilę nie odstąpiła od walki i w poczuciu świadomości, że jest jednym z oddziałów Międzynarodówki Komunistycznej, ani na moment nie czuła się pokonaną. W prądzie rewolucyjnym nie mogło być przerwy i nie było jej. Prąd płynął podziemnie wydostając się na powierzchnię przy każdej sposobności. Wskazywaliśmy nieustannie drogę do zwycięstwa, budząc nienawiść i przestrach wroga.

„Robotnik” powiadamia o wiecu kobiet na Woli, organizowanym przy niedzieli przez Woszczyńską. Należało popsuć zabawę „ligawek” Piłsudskiego zdemaskowaniem wodza w liberii lokaja angielskich kapitalistów.

Przeszła godzina szesnasta, a nawet siedemnasta, a małżonki nie ma.

Wtem zapukano do drzwi. Stuk butów i w przedpokoju wyłoniły się trzy karabiny zwieszone na rzemieniach.

Czytałem w dalszym ciągu książkę, którą miałem w rękach przy wejściu gości. Ela przeglądała jakieś czasopismo. Zapanowała niepokojąca cisza. Policjanci stali w milczeniu, córka z ostrożnością przewracała kartki, tylko zegar cykał spokojnie jak zawsze. Tik-tak, tak-tak, tak było i tak jest.

Ela ześrodkowawszy wzrok na rycinie przygryzała wargi nabrzmiałe krwią. Bała się łez. Przyrzekając w myśli: mamo, ja nie będę płakać – zwyciężyła.

Ale oto zjawia się służba wywiadowcza. Ci się nie wstydzą. Wchodzi czterech osobników o różnych wyrazach twarzy, tuszach i temperamentach:

Hulaj bracie, swoboda! Zdejmują płaszcze, zapalają papierosy i ślizgając się wzrokiem po przedmiotach, robią topograficzny plan mieszkania.

Wobec tylu państwowych powag, popartych trzema karabinami i bronią mniejszego kalibru, demonstracyjnie pokazywaną przez zespół wywiadowczy, nie było wątpliwości, że wszystko odbywa się „w majestacie prawa” (jesteśmy przecież, do stu piorunów, najstarszą demokracją w Europie), pytam więc tylko u kogo zarządzono rewizję.

Tu nastąpiła scena nieoczekiwana. Kazik, w pewności, że i mnie zabiorą, chcąc być razem z mamą, oświadcza porucznikowi, trzymając siostrę za rękę: „My też tacy”. Policjanci, nawet jeden ze szpicli, nie mogli się powstrzymać od uśmiechu, tylko porucznik zdradzał nienawiść i gniew. Był tak samo pozbawiony poczucia humoru jak jego szef Piłsudski. Musiał się hamować, żeby nie kopnąć pomiotu bolszewickiego. Z takim samym uczuciem bandy Zarembów i Mikołajczyków mordowały po wsiach komunistyczne dzieci w Lubelszczyźnie. To samo robili hitlerowcy. Jedna „rasa” kontrrewolucyjnych psów.

Wszczął się rewizyjny ruch. Szpicle oblepili przede wszystkim bibliotekę.

Cały wywiadowczy zespół znacząco spojrzał na siebie: taki na jednym słowie się łapie – błyszczały radośnie ich oczy. To go zażył! - Skąd pan to ma? - pyta znowu porucznik, studiując książkę.

„Kto by chciał ruch rewolucyjny zniszczyć, musiałby przedtem całą współczesną produkcję z ziemi zetrzeć. Zbrodnia zakończyłaby się samobójstwem zbrodniarzy. I jeżeli reakcja w nienawiści do rodzącego się nowego porządku gotowa jest nawet na taki obłąkańczy krok, to klasa robotnicza ma już tyle siły, że w porę wyrwie obłąkańcom władzę. Towarzysze! Tam na przedmieściach nowe kominy fabryczne wyrastają z ziemi. To świeże robotnicze pułki stają na pozycji. Coraz szerzej rozeprzemy się w ramach dzisiejszego ładu. Naprzód! Sprawa robotnicza jest niezwyciężona!”

Tu metodyczny badacz z rozjaśnionym obliczem pokazał kolegom nową notatkę, wyciągniętą z książki:

„Uroczystość na Placu Saskim: Bohaterski marsz orkiestry. Pan kapitan prowadzi oddział z większym namaszczeniem niż ksiądz procesję Bożego Ciała. Ziemia do ostróg mu się ściele, słońce złoci szablę, koń szaleje z dumy. Entuzjazm rozsadza piersi.
- Romek, czy ty tak samo czujesz – pyta młoda żona dostojnikiem ze złotym paskiem na czapce – bo mnie serce z radości pęka. Nie marzyliśmy nawet o takim szczęściu.

Plutonami. Marsz. Marsz – brzmi donośnie gardłowa komenda, a rozśpiewane żołnierzyki kończą beztrosko: <<Po tej całej zabawie, zabawie, zabawie, mokro było na trawie, na trawie. Bęc.>>”

Wśród ruin umeblowania, po książkach i papierze rozsypanych na podłodze spacerował Kazik z rękami w kieszeniach, z drwiącym uśmiechem na zaróżowionej twarzy. Wszędzie był, wszystko widział, cieszył się z mych krótkich odpowiedzi, spoglądał na mnie porozumiewawczo przy każdym nietaktownym słowie wywiadowców.

Rewizja dobiegała końca, porucznik zażądał ode mnie zwrotu broni i na moje oświadczenie, że jej nie posiadam, polecił wywiadowcom przeszukać pościel, popielnik kuchenny i inne konspiracyjne ustrojenia. Groził przy tym, że jakikolwiek znaleziony oręż pociągnie moje aresztowanie. Syn patrzył na mnie po tym radośnie, jakby mówił: widzisz, nie zabiorą cię! Ja obawiałem się podłożenia, ale na szczęście w tym wypadku niesłusznie. Zaraz podano mi protokół do podpisania, w którym się mówiło, że broni nie znaleziono i nic przy rewizji nie zginęło. Niestety, wszystko zabrane do „charakterystyki”: wiele cennych książek, korespondencję, fotografie straciłem na zawsze.

Cisza. Skłębiona pościel, poprzewracane meble, pokrzywione na ścianach obrazy, oświetlone bladym światłem gazowym, przypominały stare ruiny, widziane nocą przy księżycu. Na straży stoją dwaj żołnierze z karabinami ostro nabitymi.

Lucjan Rudnicki

[w:] „KPP. Wspomnienia z pola walki.”

wyd. Książka i Wiedza, Warszawa 1951