27.02.1846 – Poległ Edward Dembowski

sam interes ma, co inny

lud... bo wszędzie lud

jednakim jest, tylko mniej

lub więcej pognębiony...

Przyjdzie chwila, gdy lud

cierpieć nie będzie i nie będzie

panów ani chłopów, tylko ludzie”.

Edward Dembowski (ur. 1822 – zm. 1846) to jeden z najwybitniejszych bojowników o wyzwolenie narodowe i społeczne, niezmordowany przywódca konspiracyjnych rewolucyjnych organizacji patriotycznych walczących przeciwko zaborcom, ideowy przywódca działającego w zaborze pruskim poznańskiego „Związku Plebejuszy” i Związku Chłopskiego założonego przez księdza Ściegiennego w zaborze rosyjskim.

Dembowski był obdarzony niepospolitymi zdolnościami. Mimo młodych lat – poległ w 24. roku życia – dał się poznać jako znakomity krytyk literacki, publicysta, filozof oraz świetny organizator. Główna jego działalność przypada na okres wzrostu ruchu narodowo-wyzwoleńczego na ziemiach polskich, zaostrzania się walki klasowej na wsi.

W 1846 roku poległ w walce zbrojnej z zaborcą jako przywódca ludowy radykalnej lewicy rewolucji krakowskiej, która wysunęła hasło walki o niepodległość ojczyzny i wyzwolenie społeczne klas uciśnionych. Była to – według słów Karola Marksa – pierwsza rewolucja, która „dała całej Europie piękny przykład, utożsamiając sprawę narodową ze sprawą demokracji i wyzwolenia klasy uciśnionej”. Dembowski głosił, że jedyną siłą zdolną do wyzwolenia Polski spod jarzma zaborców jest lud walczący o wolność ojczyzny i należne mu warunki życia. Myśl tę realizował w całej swej wszechstronnej, niezmordowanej działalności, dla jej zwycięstwa zginął w walce z zaborcą.

Na podstawie Kalendarza Młodzieży 1954